گزیده اخبار:
نوشته شده در تاریخ ۰۴/بهمن/۱۳۹۲ - ۱۳:۲۹ و در حوزه های فرهنگی - ۰ نظر
نگاهی به اولین قسمت سریال تاریخی جدید تلویزیون

تلویزیون خط قرمزهای حجاب را برای «سرزمین کهن» نادیده می گیرد؟

خبرگزاری آنا: حمیده جهانگیر ـ در سال های اخیر سخت گیری فراوانی نسبت به حجاب بازیگران در سریال های تلویزیونی صورت گرفته اما به نظر می رسد تلویزیون در مواجهه با سریال سرزمین کهن، خط قرمزهای همیشگی خود درخصوص مساله حجاب را نادیده گرفته است.

به گزارش خبرنگار فرهنگی آنا، پس از شش سال انتظار، مخاطبان سیما پنج شنبه سوم بهمن ماه بیننده سریال تلویزیونی «سرزمین کهن» جدیدترین ساخته کمال تبریزی بودند. این سریال پس از اثر توقیف شده «قصه های رودخانه سیاکیا» و «استاد شهریار» و «دوران سرکشی»، چهارمین اثر تلویزیونی کمال تبریزی در مقام کارگردان است که قصه ای تاریخی را در مقطع تاریخ معاصر ایران روایت می کند.

سریالی از نسل سوم تاریخی های اخیر

 

از دهه هفتاد به بعد مخاطبان سیما شاهد ساخت و نمایش سریال های تاریخی مختلفی بوده اند. در یک تقسیم بندی می توان سریال هایی مانند: امام علی (ع)، تنهاترین سردار و ولایت عشق را جزو نسل اول سریال های تاریخی جدید دانست که بر پایه تجربه های کسب شده در ساخت و تولید سریال هایی مانند: سربداران، کوچک جنگلی و ابن سینا در دهه شصت، مقابل دوربین رفتند. در این تقسیم بندی آثاری همچون: مختارنامه، یوسف پیامبر، روزگار قریب، آشیانه سیمرغ، در چشم باد، کلاه پهلوی و... جزو نسل دوم این سریال ها محسوب می شوند و حالا مخاطبان با «سرزمین کهن» به عنوان یکی از جدیدترین محصولات نسل سوم سریال های تاریخی سیما مواجه می شوند. سریالی که به روایت مقطعی از تاریخ کشورمان می پردازد که پیش از این در ساخته های کارگردان هایی همچون: محمد رضا ورزی، مسعود جعفری جوزانی و سید ضیاءالدین دری مورد توجه قرار گرفته است.

 

ملی شدن صنعت نفت در کانون توجه

برای مخاطب کم حوصله این روزهای تلویزیون، قسمت اول یک اثر تلویزیونی نقشی تعیین کننده در انتخاب آن سریال برای دنبال کردن دارد و به همین دلیل، در سال های اخیر کارگردان های مختلف انرژی خود را صرف ارائه قسمت اول به صورتی جذاب و شسته ـ رفته کرده اند.

«علیرضا طالب زاده» که در اغلب موارد با «نادر طالب زاده» مستند ساز و مجری برنامه راز اشتباه گرفته می شود، فیلمنامه نویس کم کاری است که متن هایش در سینما و تلویزیون به چند نمونه محدود همچون:

سریال های صاحبدلان، دوران سرکشی و رقص پرواز و  فیلم های عشق طاهر، مدرسه پیرمردها و ندارها محدود می شود. او فیلم نامه این سریال تلویزیونی را نوشته و مشاهده قسمت اول این مجموعه نشان می دهد «فیلم نامه خوب» قطعا یکی از امتیازهای این مجموعه است. البته در کم و کیف تبدیل این فیلم نامه به تصویر نکات زیادی وجود دارد اما شناخت دقیق نویسنده از فضای قصه و ماجراهای آن و نیز توجه به جنبه های اجتماعی قصه، یکی از امتیازهای سریال سرزمین کهن است.

عنوان بندی سریال ترکیبی از تصاویر سیاه و سفید به سبک و سیاق فیلم های خبری قدیمی است که بر روی فیلم ها، عکس ها و تصاویر گرافیکی از استخراج نفت نمایش داده می شود. می توان پیش بینی کرد مساله ملی شدن صنعت نفت، یکی از موضوع های مهم و جدی این سریال است و در قسمت های آینده شاهد تمرکز داستان بر این موضوع خواهیم بود.

نکته قابل تامل دیگر درباره این سریال آن است که برخلاف آثار پیشین و مشخصا «کلاه پهلوی»، هیچ توضیحی در ابتدای سریال مبنی بر اینکه این اثر صرفا یک قصه است و شخصیت ها ساختگی است و ما به ازاء خارجی ندارد، دیده نمی شود.

از نظر ساختاری وجه تمایز دیگر این سریال با آثار مشابه، قرار دادن بخشی در میانه سریال است که طی آن گوینده ای ـ ناصر ممدوح ـ نکاتی تاریخی را تشریح می کند. در قسمت اول زمانی که دروبین رضاخان را نمایش می دهد، تصویر سیاه و سفید شده و سپس اطلاعاتی درباره انتقال جواهرات ملی به خارج از کشور مطرح می شود که از نظر ساختاری زائد به نظر می رسد و مشخص نیست به چه دلیل و چرا در سریال گنجانده شده است؟! تفاوت یک فیلم یا سریال با یک میزگرد تلویزیونی این است که آنچه مخاطب قرار است با اطلاعات مستقیم دریافت کند، در فیلم و سریال به شیوه ای داستانی ارائه می گردد و قرار دادن چنین قطعاتی، باعث کم ارزش شدن جنبه های نمایشی سرزمین کهن می شود. در سریال های تاریخی که پیش از این از شبکه یک سیما نمایش داده می شد، «برنامه هنگام درنگ» وظیفه ارائه اطلاعات جانبی به مخاطبان را به عهده داشت اما شاید هم چون شبکه سه سیما امکان ساخت و تولید برنامه ای مانند «هنگام درنگ» را ندارد، با چنین تمهیدی تلاش کرده تا جای خالی مباحث تئوریک و تاریخی را پُر کند که قطعا چنین کاری ناشیانه و اشتباه است.

 

 

همه چیز شفاف است!

 

در طول دو ماه گذشته اخبار مختلفی از پخش و تاخیر در پخش این سریال شنیده شد و به نظر می رسد نسخه ارائه شده از این سریال با سرعت و بدون طی کردن مراحل فنی آماده شده است.

اغلب سریال های تاریخی در سال های اخیر با نگاتیو فیلم برداری شده اند و همین مساله باعث نزدیک شدن جنس تصویری این سریال ها به نوعی کهنگی ملموس و طبیعی شده است که لازمه یک سریال تاریخی است اما «سرزمین کهن» به واسطه فیلم برداری با ویدئو، مشکلات تصویری فراوانی دارد که ظاهرا فرصتی برای اصلاح آنها در مرحله «پَس از تولید» هم نبوده و سریال بدون طی کردن این مقدمات راهی آنتن شده است.

در میان کارگردان های فعال در سینما و تلویزیون اصطلاحی وجود دارد که می گویند: «ویدئو فرمتی وقیح است». یعنی اینکه وقتی یک فیلم یا سریال با فرمت ویدئو فیلم برداری می شود، همه چیز در آن مشخص است و این مشخص بودن و اصطلاحا «شارپ بودن تصویر» توی ذوق می زند حال آنکه نگاتیو اینگونه نیست و به واسطه عمق میدانی که به تصاویر می دهد، زیبایی شناسی هنرمندانه ای را ایجاد می کند.

در قسمت اول سریال سرزمین کهن، تصاویر بسیار شفاف است و نو بودن پوشش بازیگران به شدت توی ذوق می زند حال آنکه در یک روستای کویری، لباس افراد نمی تواند تا آن اندازه نو و حتی از نظر رنگی متنوع باشد. این مشکل در صحنه های تهران نیز به شدت مشهود است و پرچم های نصب شدن در خیابان، از شدت نو بودن برق می زند!

نکته قابل توجه دیگر این است که برخی بازیگران لهجه دارند و برخی دیگر ندارند.

سریال در قسمت اول خود نیز فضاسازی ضعیفی دارد. نویسنده برای آغاز روایت داستان منظر مناسبی را انتخاب کرده است. داستان از یک روستای حاشیه کویر آغاز می شود که توسط نیروهای متفقین بمباران می شود. نویسنده با هوشمندی، یک کودک را انتخاب کرده تا از زاویه نگاه او، اتفاق ها و رویدادهای این دوره را به تصویر بکشد اما برخلاف سکانس بمباران روستا که از نظر پرداخت تصویری قابل قبول است، صحنه های تظاهرات در شهر و حتی صف نان بسیار ضعیف و ناشیانه است و به هیچ وجه تداعی کننده شرایط هرج و مرج حاکم بر تهران نیست. حتی در صف نان نیز تعداد هنرورها آنقدر اندک است که نمی توان پذیرفت شهر در آن مقطع با مشکل کمبود نان مواجه شده و حالا مردم برای خرید نان هجوم آورده اند.

افت و خیزهای داستانی نیز در این قسمت قابل توجه است. حمله متفقین به روستا، آمدن زن از روستا به تهران، نمایش تعارض اردکانی با مادر سنتی و مذهبی اش، تعارض اردکانی با پسر لوس و ننر یک شخصیت نظامی و...برخی از رویدادهای این قسمت است که البته برخی از آنها پرداخت چندان مناسبی ندارد. مثلا بعد از حمله به روستا و مهاجرت زن و طفل شیرخواره اش، شاهد یک پرش داستان هستیم و مشخص نمی شود سرنوشت آن زن و فرزندش به کجا ختم می شود. در جایی دیگر اشاره سریال به برخی وقایع تاریخی این دوران گنگ و مبهم است و برای نسل جوانی که با آن دوران آشنایی ندارد، صرف نام بردن از وقایعی همچون: «غائله آذربایجان»، معنا و مفهوم خاصی ندارد.

بازی علی شادمان حس برانگیز نیست

ضعف دیگری که از همان قسمت اول نمود می یابد، بازی ضعیف و غیرحس برانگیز «علی شادمان» در نقش رهی اردکانی است. این نقش قرار است دریچه ورود مخاطب به فضای داستان باشد اما گرما و سمپاتی لازم را ندارد.

«بازیگران پُرتعداد» ویژگی دیگر سریال سرزمین کهن است. مخاطب تلویزیون ذاتا به «چهره» علاقمند است و سازندگان سرزمین کهن از این قابلیت به خوبی استفاده کرده اند اما به جز «جعفر دهقان» که به واسطه گریم، چهره ای متمایز پیدا کرده، درباره سایر بازیگران اتفاق خاصی مشاهده نمی شود. نه امیر آقایی بازیگر توانا و متفاوت همیشگی است و نه الهام حمیدی از نقش یک زن خانه دار فاصله گرفته است. حتی ثریا قاسمی نیز همچنان در نقش یک زن سنتی و مذهبی حضور دارد و نقش آفرینی وی تفاوت چندانی با حضور او در سریال «کلاه پهلوی» که مدتی پیش پخش شد ندارد.

از ظواهر سریال «سرزمین کهن» پیداست تلویزیون در مواجهه با سریال سرزمین کهن، خط قرمزهای همیشگی خود درخصوص مساله حجاب را نادیده گرفته و اینبار نسبت به این موضوع تخفیف داده و به همین است که بخشی از موی «الهام حمیدی» در تصویر قابل روئیت است. در سال های اخیر سخت گیری فراوانی نسبت به حجاب بازیگران در سریال های تلویزیونی صورت گرفته و حتی در سریال های تاریخی که داستان آنها مربوط به سال های پیس از انقلاب اسلامی بوده، قاعده اینگونه بوده که صرفا گِردی صورت بازیگران قابل نمایش بوده و حتی یک تار موی بازیگران نیز نباید نشان داده می شد که این مساله باعث تصنعی شدن فضای این سریال ها می شد.

این سریال پنج شنبه شب ها ساعت 30/22 و جمعه شب ها ساعت 30/19 از شبکه سه سیما پخش می شود.

انتهای پیام/ 

صدا و سیما بازهم زحمات مدیران قبلی اش را نادیده گرفت