نشست تخصصی«علل ضعف نمایشنامه نویسی کودک و نوجوان» روز دوشنبه 23 اسفند ماه در فرهنگسرای انقلاب برگزار شد.
به گزارش آنا، در نشست عنوان شد: تئاتر، به عنوان هنري ديرينه و تاثيرگذار ابزار مهم فرهنگي است كه با نهادينه شدن به عنوان يك ضرورت مهم اجتماعي ميتواند به يك پديده جريانساز تبديل شود. اين پديده هنري بدون شك بهترين وسيله انتقال انديشه و تفكر است كه به طور مستقيم با مخاطبش ارتباط برقرار ميكند و به همين دليل تاثير آن عميقتر و ماندگارتر است.
اما چگونه ميتوان اين هنر مهم را در جامعه نهادينه كرد و نياز به آن را در جامعه و عموم مخاطبان به عنوان يك ضرورت مهم به وجود آورد؟
بدون شك بهترين و مهمترين راه رسيدن به چنين هدفي عرضه و ايجاد شناخت در مخاطبان كودك و نوجوان است. چنانچه تئاتر در برنامه فرهنگي كودكان و نوجوانان به عنوان يك ضرورت جدي مطرح و گنجانده شود، طبيعتا ميتوان انتظار داشت تقاضا و نياز به آن نيز در آينده از سوي جامعه مطرح شده و مورد توجه قرار گيرد.
تئاتر به عنوان يكي از عوامل مهم در رشد شخصيت كودك هميشه مورد اشاره قرار گرفته است. كودك با تماشاي نمايش رشد ميكند و درك بهتري از زندگي پيدا ميكند زيرا هنرمند تئاتر، گوشهاي از زندگي را در چند متري وي به نمايش ميگذارد. تماشاي تئاتر به كودك اين امكان را ميدهد كه قدرت بيان خود را تقويت كند و درباره پديدههايي كه تماشا كرده براي ديگران توضيح دهد و نظر خود را بيان دارد.
اما همانگونه كه اشاره شد، ضعف متون نمايشي ويژه كودك و نوجوان و بخصوص مبحث آموزش نمايشنامهنويسي براي اين گروه سني در محيطهاي آكادميك ما آنچنان با بيمهري مواجه شده است كه حتي بسياري از هنرمندان و صاحبنظران، بزرگترين آسيب وارده بر بدنه تئاتر كودك و نوجوان را نبود متن مناسب براي اين گونه نمايشي و مخاطبان دانا و آگاه آن ميدانند.
اين ضعف تا به آنجا ريشه ميدواند كه مصطفي رحماندوست، دبير 3 دوره اخير جشنواره تئاتر كودك و نوجوان مهمترين عامل بازدارنده سير صعودي تئاتر كودك در كشور را نبود متن نمايشي مناسب بيان ميكند. در همين راستا و به سبب ريشهيابي اين معضل و از طريق اين گزارش بر آن شديم كه با مطرح كرن اين مساله ميان برخي استادان دانشگاهي، به بررسي هرچند اجمالي و در حد توان اين مقال، در مورد چرايي ضعف متون نمايشي كودك و نوجوان، با دقت در مساله آموزش آن در محيطهاي دانشگاهي بپردازيم.
بيتوجهي به نمايشنامه نويسي كودك
منوچهر اكبرلو، نويسنده، كارگردان و مدرس دانشگاه در زمينه چرايي توجه به عناصر ساختاري نمايشنامه در تئاتر كودكان و نوجوانان در قياس با نمايشنامههاي تئاتر بزرگسال ميگويد: هرچند بر كسي پوشيده نيست، اما شايد ذكر اين حقيقت خالي از لطف نباشد كه برخي عناصر سازنده يك متن نمايشي در تئاتر بزرگسالان، مانند داستانپردازي گاه ممكن است به عمد از سوي نويسنده مورد بيتوجهي قرار بگيرد. اما نمايشنامهنويس كودك و نوجوان بايد علاوه بر بكارگيري درست همه عناصر ساختاري، موارد ديگري را هم مورد توجه قرار دهد.
رئيس هيات مديره انجمن نمايشگران كودك و نوجوان خانه تئاتر در ادامه به اين نكته اشاره ميكند: از جمله اين موارد ميتوان به تاكيدگذاري، درشتنمايي و اغراقهاي فني، ايجاد فضاي فانتزي، خيالپردازانه و بعضا روياگونه و ايجاد ريتم و ضرباهنگ متناسب با حال و هواي مخاطب و در عين حال نگاه ساده و سرراست، به دور از حواشي و اضافات گمراهكننده و پيچيدهگيهاي متداول در متون بزرگسال اشاره كرد كه توجه به اين نكات در نمايشنامه كودك بايد صد چندان جديتر تلقي شود.
نويسنده كتاب پژوهشي تكنيكهاي نمايش خلاق براي كودكان و نوجوانان، با بيان اين مطلب كه برطرفسازي اين قبيل آسيبها و ضعف نمايشنامهنويسي از وظايف آموزشي دانشكدههاي تئاتري به حساب ميآيد، تاكيد ميكند: در بيشتر آثار نمايشي كه در حوزه تئاتر كودك و نوجوان، از سوي دانشجويان تئاتري و يا فارغالتحصيلان اين رشته نوشته و اجرا ميشود، نهتنها شاهد رعايت موارد ذكر شده نيستيم، بلكه مشاهده ميكنيم كه بسياري از اين آثار حتي از عناصر اوليه و ساختار ابتدايي يك اثر نمايشي تهي است.
اكبرلو با ابراز تاسف از نبود شرح درس مناسب با توجه به نيازها و آسيبهاي نمايشنامهنويسي كودك و نوجوان در دانشگاهها، اين مساله را بزرگترين معضل نبود آموزش صحيح اصول اوليه براي نويسندگان اين بخش در محيطهاي آكادميك ميداند و ميافزايد: ضعف در قصهپردازي به عنوان مهمترين عنصر ارتباط با مخاطب كودك، تناسب نداشتن موضوع و مساله نويسنده با تماشاگر، بهكارگيري شخصيتهاي ناهمگون با قصه و فضا، بدون پشتوانه و شناسنامه فردي و عموما بيهويت، زبان و ادبيات نامناسب و نامفهوم، اتفاقات بيمنطق و بيآغاز و انجام و مواردي از مشكلاتي است كه همواره دامنگير متون نمايشي كودك و نوجوان بوده است كه به دلايل گوناگون مانند جدي نگرفتن مساله نمايشنامهنويسي براي كودك و نوجوان و دانش كافي نداشتن استادان تاكنون براي برطرف كردن اين آسيب بنيادي در محيطهاي دانشگاهي به آن توجه نشده است.
